Co to jest Psychoterapia Poznawczo-Behawioralna

 

Terapia poznawczo-behawioralna powstała już 80 lat temu. Najpierw była to terapia behawioralna, która zajmowała się wyłącznie zachowaniem, potem poznawcza, która uważała, że najważniejsze jest myślenie. Współcześnie powstały terapie Trzeciej fali, które integrują praktyki medytacyjne i wracają do behawioralnych korzeni.  Wspólnym elementem są założenia teoretyczne, które mówią o tym, że podłożem problemów człowieka jest sposób funkcjonowania umysłu, postrzegania rzeczywistości. Wszystkie terapie z tej grupy zajmują się modyfikowaniem sposobu myślenia i zachowania, w ten, czy inny sposób. Nie jest to więc terapia, którą znamy z filmów, gdzie się wyłącznie siedzi i rozmawia. Gdzie przez uzyskaną świadomość (wgląd) genezy swoich problemów człowiek uzyskuje poprawę. W terapii poznawczo-behawioralnej wgląd nie jest warunkiem uzyskania poprawy. Konieczna jest współpraca i praca wykonywana pomiędzy sesjami. Dzięki temu jest to terapia skoncentrowana na rozwiązaniu, ograniczona w czasie, oparta na adekwatnych technikach terapeutycznych. W moim odczuciu jest to adekwatne podejście, spotkałam wiele osób o bardzo wnikliwym wglądzie w swoje problemy, które nie potrafiły przełożyć swojej wiedzy w działania. Często osoba nawet wie, jak ma się zachować, ale bardzo intensywne emocje, impulsywność uniemożliwiają jej zastosowanie tej wiedzy. Dopiero, kiedy nauczy się odpowiednich zachowań,  będzie mogła zastosować swoją wiedzę w praktyce. Terapie z nurtu poznawczo-behawioralnych uczą takich praktycznych zachowań.

Skuteczność

 

Terapia poznawczo-behawioralno jest podejściem o potwierdzonej skuteczności w bardzo wielu zaburzeniach. Jego skuteczność została potwierdzona w rygorystycznych badaniach (z grupą kontrolną). Poniżej wskazania American Psychiatric Association oraz National Institute for Health. Dokładna Tabela i porównanie z innymi terapiami znajduje się w artykule Dr.n.med Agnieszki Popiel i Dr n.hum Ewy Pragłowskiej , który można pobrać klikając na niebieski przycisk.

Artykuł na temat Terapii Poznawczo-Behawioralnej (pdf)
Zaburzenia Odżywiania

żarłoczność psychiczna (bulimia nervosa): terapia poznawczo-behawioralna

Zaburzenia Afektywne

większe zaburzenia depresyjne

epizod łagodny/umiarkowany: terapia poznawczo-behawioralna lub farmakoterapia

epizod ciężki: terapia poznawczo-behawioralna i farmakoterapia

zaburzenie afektywne dwubiegunowe: farmakoterapia+psychoedukacja+monitorowanie nastroju (pojawiają się pierwsze badania o skuteczności psychoterapii dialektyczno-behawioralnej)

zaburzenie afektywne dwubiegunowe u kobiet w ciąży, które aktualnie przechodzą epizod depresyjny: terapia poznawczo -behawioralna zamiast farmakoterapii.

Zaburzenia Lękowe

zaburzenia paniczne oraz uogólnione zaburzenie lękowe

napady paniki: poznawczo-behawioralna 7-14 sesji

lęk uogólniony: poznawczo-behawioralna 16-20 sesji

zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne: poznawczo-behawioralna

zaburzenie stresowe pourazowe: poznawczo-behawioralna

 

Uzależnienia

terapia behawioralna par

terapia poznawczo-behawioralna

 

Zaburzenia Osobowości

zaburzenie osobowości z pogranicza, borderline: terapia dialektyczno-behawioralna

Tendencja Samobójcze / Samouszkodzenia

terapia poznawczo-behawioralna (przy depresji)

terapia dialektyczno-behawioralna (przy borderline, zaburzeniu osobowości z pogranicza)

Jak przebiega leczenie 

 

Na początku terapeuta stawia diagnozę. W zależności od problemów może to potrwać do kilku spotkań. Następnie musi zbadać cele terapeutyczne i opracować przypadek pacjenta. Im dokładniej tym zrobi, tym większa szansa, że wspólnie znajdą satysfakcjonujące rozwiązania problemów. Dopiero wtedy może zacząć się prawdziwa terapia. Terapia będzie się różnić w zależności od zaburzenia i specyfiki pracy terapeuty. Może być skupiona bardziej na modyfikacji myślenia (element poznawczy) albo modyfikacji zachowania (element behawioralny). Na pewno terapeuta będzie zadawał prace do domu, tak zwana praca własna, może też poprosić o prowadzenie zeszytu, gdzie pacjent zapisuje najważniejsze zdania, elementy sesji, które wydały mu się ważne. Może też edukować, uczyć, tłumaczyć. Nie jest to terapeuta enigma, który siedzi i milczy. Po jakimś czasie terapeuta ocenia postępy terapii i albo ustala nowy plan i nowe cele, albo wspólnie z pacjentem kończy terapię, ponieważ cele zostały osiągnięte i  terapia zakończyła się sukcesem.

Co można zrobić samodzielnie

 

Samodzielnie trudno jest przeprowadzić terapię, ale rozumiem, że mogą być ku temu poważne powody. Można poszukać terapii przez Skype. Pojawiają się badania o skuteczności takiej psychoterapii. Są możliwości terapii prowadzonej w ramach NFZ w nurcie poznawczo- behawioralnym, co znacznie ograniczy koszta. Według mnie najlepszym na naszym rynku dostępnym poradnikiem jest Umysł ponad Nastrojem, który jest klasycznym poznawczo-behawioralnym podręcznikiem. Co do trzeciej fali idealnym wyborem jest W Pułapce Myśli, który został przebadany, to znaczy osoby, które przerabiały ten podręcznik rzeczywiście czuły się potem lepiej. Na pewno podstawową sprawą jest, że nie wolno tego czytać, tylko trzeba robić, i wprowadzać w życie. Jeśli ktoś ma na tyle samodyscypliny, to być może się uda.